Geleneksel Türk El Sanatları

İnsan ruhunun sanata olan açlığından doğan el sanatlarının içlerine girip uzun bir süre çıkamayacağız bugün. Ebru Sanatı, Hat Sanatı, Dokumacılık, Minyatür Sanatı, Çinicilik, Ahşap İşçiliği, Cam Sanatı, Taş İşçiliği, Tezhip Sanatı ve Bakırcılık Sanatlarını görüp, tekrar tekrar sanatın büyüsüne kapılacağız.

Bir yol düşünün. Uzun ve geniş bir yol. Yol boyunca kurulan farklı medeniyetler, uygarlıklar, gelip geçenler ve uzun süre kalanlar. Yolun sonunda bir ev düşünün, her odası gelip geçmiş bir medeniyetin ev sahibi. Her odasında ayrı bir kültür, her odasına ayrı bir tarih. Zamanda yolculuk için ideal bir birleşim. Ve bu odalardan çıkmayı bekleyen sanatları öğreneceğiz bugün. Dilerseniz Ebru Sanatı ile başlayalım.


? Ebru Sanatı ?

ebru sanatıEbru Sanatı; ruhun en fırtınalı zamanlarından sıyrılmanızı ve ruhunuzu dinlendirmenizi sağlayacak olan bir sanattır. Suyla renklerin birbirine olan aşkı ve kağıdın suyla buluşması sonucunda yaşanan sessiz ayrılık. Sanatın zirvede ki halidir ebru. Belirli malzemeler eşliğinde, zorlu bir yapım aşamasından geçtikten sonra hayretle çıkan aşık olunası eserdir Ebru.

Söylemlere göre köklerinin 9. ve 10. yüzyıllara dayandığı bir sanattır Ebru. Fakat aslında tam olarak hangi ülkede ortaya çıktığı bilinmemektedir. Doğu ülkelerinde süsleme amaçlı kullanıldığı belirtilmiştir ama bu bilgi kesin değildir. İran kaynaklarının verdiği bilgiye göre Ebru ilk olarak Hindistan’da yapılmaya başlanmıştır. Diğer kaynaklara göre ise öncelikle Türkmenistan’ın Buhara şehrinde ortaya çıkmış ve İran aracılığı ile biz Türklere tanıtılmıştır. Çeşitli adlandırmalar geçiren Ebru sanatına Batı ülkelerinde de isimler verilmiştir. Batılı ülkeler Ebru için “Türk Kağıdı” ve “Mermer Kağıdı” demişlerdir. Ortaya çıktığı andan beri çeşitli şekillerde tanıtılan ve oluşturulan Ebru, İran’a götürülürken “Ebri” adını almıştır. Zaman geçtikçe ülkelere yayılan Ebru, ülkelerin kültürlerine ve sanat anlayışlarına göre şekillenmiştir. Ebru Sanatı için yazılmış en eski Türkçe eser, 1615 yılından sonra yazıldığı tahmin edilen “Tertib-i Risale-i Ebri” adı altında sunulmuştur. Belgelenmiş ilk ebru örneği ise 16. yüzyıla aittir.

Tasavvuf kültürünün gözde sanatıdır Ebru. Ruhunuzu dinlendirmekten çekinmeyin.


? Hat Sanatı ?

hat sanatı

Sabrın getirdiği güzelliklerin ruhunuzda bıraktığı izleri görme sanatıdır Hat. Yazıya, işaretlere; ahengi yansıtan bir hünerle biçim verme sanatıdır Hat. Tarihi matbaadan çok çok öncesine dayanan Hat kültürlere göre çeşitlere ayrılır. İslam Hat Sanatı, Arap Hat Sanatı, Pers Hat Sanatı, Japon Hat Sanatı, Batı Hat Sanatı ve  Çin Hat Sanatı olarak ayırabiliriz. Başında da dediğim gibi bir evin farklı odalarında saklanan sanatlar bunlar. Modern adı ile “Kaligrafi” de diyebileceğimiz Hat Sanatı, tüm dünya üzerinde ünlü bir sanattır.

Güzel yazı yazma sanatıdır Hat. Bu sanatla ilgili eserler verenlere de Hattat. Hat Sanatı Arap harfleri üzerine oluşmuştur. Hat sanatının ortaya çıktığı dönemlerde bulunan altı farklı şekilde yazı türü vardır. Bunlar; Kufi, Tevki, Sülüs, Reyhani, Nesih ve Rika olup bazıları yuvarlak, bazıları da köşelidir. Sabrın sonunda kağıdına doğan güneştir Hat Sanatı.


? Dokumacılık ?

dokuma sanatı

“Bir cam kenarında oturmuş etekleri yerleri süpüren kız. Önünde bir dokuma tezgahı, parmakları dokuduğu halısının üzerinde raks ediyormuş. Aklı ise bambaşka diyarlarda imiş o sıralar. Sevdiği oğlanı işlemiş farkında olmadan halısının üzerine. Kömür karası gözlerini, inci gibi gülüşlerini dokumuş ince ince…” Oluşturmak istediğim tablo buydu işte. Şuan dudağınızın kenarı ile gülümsediğinizi hissediyorum.

Tarihi köklenmiş olan dokumacılıkta bir sanattır. Nenelerimizin bizlere anlattığı hikayelerden hatırladığımız dokumacılık.

Kurulu bir düzenek üzerinde rengarenk ipliklerin dikey açı oluşturacak bir şekilde birbirinin altından ve üstünden geçirilmesi ile oluşan düz yüzeyli ürünü üretmenin adıdır Dokuma. Kendi aralarında çeşitlenir dokumalar. Mekik dokumalar, Kirkitli Dokumalar, Mekiksiz dokumalar. Dokuma içinizde ki sessiz kalan rüzgarları, iplerle ilmek ilmek işleme sanatıdır.


? Minyatür Sanatı ?

minyatür sanatı

Hat sanatı gibi sabır isteyen minyatür aynı zamanda dikkat ve zamanda istiyor ek olarak. Çok detaylı ve küçük işlenmiş resim bütününe minyatür adı verilir. Parşömen, fil dişi gibi nesnelerin üzerine işlenen Minyatür zor ve uğraştırıcı bir sanattır. Bu sanatı icra edenlere Nakkaş denmekle birlikte Minyatür, Nakş etmektir. 8. ve 9. yüzyıldan kopup günümüze kadar gelen minyatür kendi içinde küçük bir dünyadır.

Peki Nakkaşlar bu parşömenlerin üzerine neleri işlemiş diye bir soru sorarsak nasıl bir cevap alırız? Düğünler, savaşlar, törenler, destanlar, felaketler ve olmazsa olmaz aşk konularını işlemişlerdir. Osmanlı döneminde Minyatür Sanatının gelişmesini sağlayan en önemli etkenlerden birisi de Perspektifin günah olmasıdır.

Kendinize bir dünya oluşturmak ve içinde kaybolmak istiyorsanız Minyatür ile ilgilenmelisiniz.

Perspektif; herhangi bir nesneyi, nesneleri olduğu durum ve biçim ile herhangi bir yüzey üzerine çizme tekniğidir.


? Çinicilik ?

çinicilik sanatı

Selçuklular ile birlikte Anadolu’ya adım atmıştır Çinicilik. Mimari ile aynı yol üzerinde yürüyen bu sanat; porselen, fayans, duvar, seramik ve toprağın pişirilip şekil verilmesi ile oluşturulan ürünler (kap, tabak, bardak, vazo, sürahi) üzerine çeşitli figürler, hayvan tasvirleri gibi şekillerin işlenmesi ile ortaya çıkar. İki türü bulunur ve dört tekniği vardır. En önemli sanatçıları Baba Nakkas, Veli Can, Mimar Sinan’dır.

Çini zihnin oluşturduklarını parmaklarına aracılığı ve renklerin sevgisi ile işleme sanatıdır.


? Ahşap İşçiliği ?

ahşap işçiliği sanatı

Yine Selçuklular ile Anadolu’ya gelen Ahşap Sanatı, özgün bir biçimde şekillenmiş ve bugün ki halini almıştır. Selçuklu döneminde kapı, dolap kapağı gibi büyük işlemeler yapılmış ve üstün işçilikler sergilenmiştir. Osmanlı döneminde ise sadeleştirilmiş ve sehpa, çekmece, sandık, taht, kayık gibi şeyler yapılmıştır.

Bir hayli zahmetli olan Ahşap Sanatı sorumluluk bilinci katmakla birlikte insana sabır ve üretkenlikte katar.


? Cam Sanatı ?

Camın Büyüleyen Sanatı “Vitray” adlı yazımda camın en detaylı sanatı olan vitray ile ilgili her şeyi bulabilirsiniz.

İslamiyet öncesi 16. yüzyılda Cam Sanatına ait kalıntılar bulmak mümkündür. Camın kim tarafından bulunup geliştirildiği ise muamma. Mısırlıların bu görevi üstlendiği söyleniyor ama ne yazık ki o döneme gidemediğimiz için sadece sözde kalıyor. Osmanlı döneminde çok önemli olarak görülen ve devlet tarafından desteklenen cam sanatı ince uğraş ve dikkat gerektiren sanatlardan biridir.

Çeşitli teknikleri bulunan ve birçok işleme tabi tutulan camdan harikalar oluşturulabiliyor. Sizde cam sanatı ile ilgilenmek isterseniz bununla ilgili kurum ve kurslara başvuru yapabilirsiniz.


? Taş İşçiliği ?

taş işçiliği

Günümüzde eskisi kadar yaygın olmayan ve çok az kişi tarafından bilinen taş işçiliğinin, mimaride, dış cephe, iç mekan süslemesinde önemli bir yeri vardır. Mimari dışında ki kullanım alanlarından birisi mezar taşlarıdır. Oyma, kabartma, kazıma gibi çeşitli tekniklere sahip olan Taş İşleme Sanatı; Han, kervansaray ve hamam gibi Türk kültürünü yansıtan yerlerde çok büyük bir öneme sahiptir.

İnsan, hayvan, geometrik şekil, mitlerin ve bitki figürlerinin işlendiği sanat günümüzde giderek kaybolmaktadır.


? Tezhip Sanatı ?

tezhip sanatı

Gizem ve zenginlik temelli bir sanat olan Tezhip İşlemesi, dikkat, zaman ve yüksek bir maddiyat ister. Osmanlı döneminde ortaya çıkan ve günümüzde çok az icra (parmakla gösterecek kadar az) edilen bu sanatın ana malzemesi altındır. Evet evet yanlış okumadınız Altın. Tezhibin kelime anlamı da “altınlamak, altınla kaplamak”tır.

Tezhip sanatının ana resimleri, simetri, çiçek formları ve figürlerdir. Kenarlarını altın ile kaplama sonucu mükemmel eserler ortaya çıkar. Tezhip sanatı ile ilgilenen sanatçıların uzun ömürlü olduğu söylenir. Daha düzenli ve az nefes alıp verdikleri için bir nevi “yoga” etkisi verir.


? Bakırcılık ?

bakırcılık sanatı

Görünüm açısından çok estetik bir yapıya sahip olan bakır, günümüzde çok tercih ediliyor. Sanat ve işleme bakımından eskisi kadar yaygın olmasa bile halen icra edilen bir sanattır. İlk örnekleri MÖ’ye dayanan Bakırcılık bir süsleme sanatıdır. Ayrıca kullanım açısından sağlıklı bir malzemedir.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here